Metam
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/ovid" aria-label="More works by Ovidius">
—
⋯
Original / primary: Vulgata
12.1
Nescius adsumptis Priamus pater Aesacon alis
12.2
vivere lugebat: tumulo quoque nomen habenti
12.3
inferias dederat cum fratribus Hector inanes;
12.4
defuit officio Paridis praesentia tristi,
12.5
postmodo qui rapta longum cum coniuge bellum
12.6
attulit in patriam: coniurataeque sequuntur
12.7
mille rates gentisque simul commune Pelasgae;
12.8
nec dilata foret vindicta, nisi aequora saevi
12.9
invia fecissent venti, Boeotaque tellus
12.10
Aulide piscosa puppes tenuisset ituras.
12.11
hic patrio de more Iovi cum sacra parassent,
12.12
ut vetus accensis incanduit ignibus ara,
12.13
serpere caeruleum Danai videre draconem
12.14
in platanum, coeptis quae stabat proxima sacris.
12.15
nidus erat volucrum bis quattuor arbore summa:
12.16
quas simul et matrem circum sua damna volantem
12.17
corripuit serpens avidoque recondidit ore,
12.18
obstipuere omnes, at veri providus augur
12.19
Thestorides' vincemus'; ait,' gaudete, Pelasgi!
12.20
Troia cadet, sed erit nostri mora longa laboris,'
12.21
atque novem volucres in belli digerit annos.
12.22
ille, ut erat virides amplexus in arbore ramos,
12.23
fit lapis et signat serpentis imagine saxum.
12.24
Permanet Aoniis Boreas violentus in undis
12.25
bellaque non transfert, et sunt, qui parcere Troiae
12.26
Neptunum credant, quia moenia fecerat urbi;
12.27
at non Thestorides: nec enim nescitve tacetve
12.28
sanguine virgineo placandam virginis iram
12.29
esse deae. postquam pietatem publica causa
12.30
rexque patrem vicit, castumque datura cruorem
12.31
flentibus ante aram stetit Iphigenia ministris,
12.32
victa dea est nubemque oculis obiecit et inter
12.33
officium turbamque sacri vocesque precantum
12.34
supposita fertur mutasse Mycenida cerva.
12.35
ergo ubi, qua decuit, lenita est caede Diana,
12.36
et pariter Phoebes, pariter maris ira recessit,
12.37
accipiunt ventos a tergo mille carinae
12.38
multaque perpessae Phrygia potiuntur harena.
12.39
Orbe locus medio est inter terrasque fretumque
12.40
caelestesque plagas, triplicis confinia mundi;
12.41
unde quod est usquam, quamvis regionibus absit,
12.42
inspicitur, penetratque cavas vox omnis ad aures:
12.43
Fama tenet summaque domum sibi legit in arce,
12.44
innumerosque aditus ac mille foramina tectis
12.45
addidit et nullis inclusit limina portis;
12.46
nocte dieque patet: tota est ex aere sonanti,
12.47
tota fremit vocesque refert iteratque quod audit;
12.48
nulla quies intus nullaque silentia parte,
12.49
nec tamen est clamor, sed parvae murmura vocis,
12.50
qualia de pelagi, siquis procul audiat, undis
12.51
esse solent, qualemve sonum, cum Iuppiter atras
12.52
increpuit nubes, extrema tonitrua reddunt.
12.53
atria turba tenet: veniunt, leve vulgus, euntque
12.54
mixtaque cum veris passim commenta vagantur
12.55
milia rumorum confusaque verba volutant;
12.56
e quibus hi vacuas inplent sermonibus aures,
12.57
hi narrata ferunt alio, mensuraque ficti
12.58
crescit, et auditis aliquid novus adicit auctor.
12.59
illic Credulitas, illic temerarius Error
12.60
vanaque Laetitia est consternatique Timores
12.61
Seditioque repens dubioque auctore Susurri;
12.62
ipsa, quid in caelo rerum pelagoque geratur
12.63
et tellure, videt totumque inquirit in orbem.
12.64
Fecerat haec notum, Graias cum milite forti
12.65
adventare rates, neque inexspectatus in armis
12.66
hostis adest: prohibent aditus litusque tuentur
12.67
Troes, et Hectorea primus fataliter hasta,
12.68
Protesilae, cadis, commissaque proelia magno
12.69
stant Danais, fortisque animae nece cognitus Hector.
12.70
nec Phryges exiguo, quid Achaica dextera posset,
12.71
sanguine senserunt, et iam Sigea rubebant
12.72
litora, iam leto proles Neptunia, Cycnus,
12.73
mille viros dederat, iam curru instabat Achilles
12.74
totaque Peliacae sternebat cuspidis ictu
12.75
agmina perque acies aut Cycnum aut Hectora quaerens
12.76
congreditur Cycno( decimum dilatus in annum
12.77
Hector erat): tum colla iugo candentia pressos
12.78
exhortatus equos currum derexit in hostem
12.79
concutiensque suis vibrantia tela lacertis
12.80
' quisquis es, o iuvenis,' dixit' solamen habeto
12.81
mortis, ab Haemonio quod sis iugulatus Achille!'
12.82
hactenus Aeacides: vocem gravis hasta secuta est,
12.83
sed quamquam certa nullus fuit error in hasta,
12.84
nil tamen emissi profecit acumine ferri
12.85
utque hebeti pectus tantummodo contudit ictu.
12.86
' nate dea, nam te fama praenovimus,' inquit
12.87
ille' quid a nobis vulnus miraris abesse?'
12.88
( mirabatur enim.)' non haec, quam cernis, equinis
12.89
fulva iubis cassis neque onus, cava parma, sinistrae
12.90
auxilio mihi sunt: decor est quaesitus ab istis;
12.91
Mars quoque ob hoc capere arma solet! removebitur huius
12.92
tegminis officium: tamen indestrictus abibo;
12.93
est aliquid non esse satum Nereide, sed qui
12.94
Nereaque et natas et totum temperat aequor.'
12.95
dixit et haesurum clipei curvamine telum
12.96
misit in Aeaciden, quod et aes et proxima rupit
12.97
terga novena boum, decimo tamen orbe moratum est.
12.98
excutit hoc heros rursusque trementia forti
12.99
tela manu torsit: rursus sine vulnere corpus
12.100
sincerumque fuit; nec tertia cuspis apertum
12.101
et se praebentem valuit destringere Cycnum.
12.102
haut secus exarsit, quam circo taurus aperto,
12.103
cum sua terribili petit inritamina cornu,
12.104
poeniceas vestes, elusaque vulnera sentit;
12.105
num tamen exciderit ferrum considerat hastae:
12.106
haerebat ligno.' manus est mea debilis ergo,
12.107
quasque' ait' ante habuit vires, effudit in uno?
12.108
nam certe valuit, vel cum Lyrnesia primus
12.109
moenia deieci, vel cum Tenedonque suoque
12.110
Eetioneas inplevi sanguine Thebas,
12.111
vel cum purpureus populari caede Caicus
12.112
fluxit, opusque meae bis sensit Telephus hastae.
12.113
hic quoque tot caesis, quorum per litus acervos
12.114
et feci et video, valuit mea dextra valetque.'
12.115
dixit et, ante actis veluti male crederet, hastam
12.116
misit in adversum Lycia de plebe Menoeten
12.117
loricamque simul subiectaque pectora rupit.
12.118
quo plangente gravem moribundo vertice terram
12.119
extrahit illud idem calido de vulnere telum
12.120
atque ait:' haec manus est, haec, qua modo vicimus, hasta:
12.121
utar in hoc isdem; sit in hoc, precor, exitus idem!'
12.122
sic fatus Cycnum repetit, nec fraxinus errat
12.123
inque umero sonuit non evitata sinistro,
12.124
inde velut muro solidaque a caute repulsa est;
12.125
qua tamen ictus erat, signatum sanguine Cycnum
12.126
viderat et frustra fuerat gavisus Achilles:
12.127
vulnus erat nullum, sanguis fuit ille Menoetae!
12.128
tum vero praeceps curru fremebundus ab alto
12.129
desilit et nitido securum comminus hostem
12.130
ense petens parmam gladio galeamque cavari
12.131
cernit, at in duro laedi quoque corpore ferrum.
12.132
haut tulit ulterius clipeoque adversa reducto
12.133
ter quater ora viri, capulo et cava tempora pulsat
12.134
cedentique sequens instat turbatque ruitque
12.135
attonitoque negat requiem: pavor occupat illum,
12.136
ante oculosque natant tenebrae retroque ferenti
12.137
aversos passus medio lapis obstitit arvo;
12.138
quem super inpulsum resupino corpore Cycnum
12.139
vi multa vertit terraeque adflixit Achilles.
12.140
tum clipeo genibusque premens praecordia duris
12.141
vincla trahit galeae, quae presso subdita mento
12.142
elidunt fauces et respiramen iterque
12.143
eripiunt animae. victum spoliare parabat:
12.144
arma relicta videt; corpus deus aequoris albam
12.145
contulit in volucrem, cuius modo nomen habebat.
12.146
Hic labor, haec requiem multorum pugna dierum
12.147
attulit et positis pars utraque substitit armis.
12.148
dumque vigil Phrygios servat custodia muros,
12.149
et vigil Argolicas servat custodia fossas,
12.150
festa dies aderat, qua Cycni victor Achilles
12.151
Pallada mactatae placabat sanguine vaccae;
12.152
cuius ut inposuit prosecta calentibus aris,
12.153
et dis acceptus penetravit in aethera nidor,
12.154
sacra tulere suam, pars est data cetera mensis.
12.155
discubuere toris proceres et corpora tosta
12.156
carne replent vinoque levant curasque sitimque.
12.157
non illos citharae, non illos carmina vocum
12.158
longave multifori delectat tibia buxi,
12.159
sed noctem sermone trahunt, virtusque loquendi
12.160
materia est: pugnas referunt hostisque suasque,
12.161
inque vices adita atque exhausta pericula saepe
12.162
commemorare iuvat; quid enim loqueretur Achilles,
12.163
aut quid apud magnum potius loquerentur Achillem?
12.164
proxima praecipue domito victoria Cycno
12.165
in sermone fuit: visum mirabile cunctis,
12.166
quod iuveni corpus nullo penetrabile telo
12.167
invictumque a vulnere erat ferrumque terebat.
12.168
hoc ipse Aeacides, hoc mirabantur Achivi,
12.169
cum sic Nestor ait:' vestro fuit unicus aevo
12.170
contemptor ferri nulloque forabilis ictu
12.171
Cycnus. at ipse olim patientem vulnera mille
12.172
corpore non laeso Perrhaebum Caenea vidi,
12.173
Caenea Perrhaebum, qui factis inclitus Othryn
12.174
incoluit, quoque id mirum magis esset in illo,
12.175
femina natus erat.' monstri novitate moventur
12.176
quisquis adest, narretque rogant: quos inter Achilles:
12.177
' dic age! nam cunctis eadem est audire voluntas,
12.178
o facunde senex, aevi prudentia nostri,
12.179
quis fuerit Caeneus, cur in contraria versus,
12.180
qua tibi militia, cuius certamine pugnae
12.181
cognitus, a quo sit victus, si victus ab ullo est.'
12.182
tum senior:' quamvis obstet mihi tarda vetustas,
12.183
multaque me fugiant primis spectata sub annis,
12.184
plura tamen memini. nec quae magis haereat ulla
12.185
pectore res nostro est inter bellique domique
12.186
acta tot, ac si quem potuit spatiosa senectus
12.187
spectatorem operum multorum reddere, vixi
12.188
annos bis centum; nunc tertia vivitur aetas.
12.189
' Clara decore fuit proles Elateia Caenis,
12.190
Thessalidum virgo pulcherrima, perque propinquas
12.191
perque tuas urbes( tibi enim popularis, Achille),
12.192
multorum frustra votis optata procorum.
12.193
temptasset Peleus thalamos quoque forsitan illos:
12.194
sed iam aut contigerant illi conubia matris
12.195
aut fuerant promissa tuae, nec Caenis in ullos
12.196
denupsit thalamos secretaque litora carpens
12.197
aequorei vim passa dei est( ita fama ferebat),
12.198
utque novae Veneris Neptunus gaudia cepit,
12.199
' sint tua vota licet' dixit' secura repulsae:
12.200
elige, quid voveas!'( eadem hoc quoque fama ferebat)
12.201
' magnum' Caenis ait' facit haec iniuria votum,
12.202
tale pati iam posse nihil; da, femina ne sim:
12.203
omnia praestiteris.' graviore novissima dixit
12.204
verba sono poteratque viri vox illa videri,
12.205
sicut erat; nam iam voto deus aequoris alti
12.206
adnuerat dederatque super, nec saucius ullis
12.207
vulneribus fieri ferrove occumbere posset.
12.208
munere laetus abit studiisque virilibus aevum
12.209
exigit Atracides Peneiaque arva pererrat.
12.210
' Duxerat Hippodamen audaci Ixione natus
12.211
nubigenasque feros positis ex ordine mensis
12.212
arboribus tecto discumbere iusserat antro.
12.213
Haemonii proceres aderant, aderamus et ipsi,
12.214
festaque confusa resonabat regia turba.
12.215
ecce canunt Hymenaeon, et ignibus atria fumant,
12.216
cinctaque adest virgo matrum nuruumque caterva,
12.217
praesignis facie; felicem diximus illa
12.218
coniuge Pirithoum, quod paene fefellimus omen.
12.219
nam tibi, saevorum saevissime Centaurorum,
12.220
Euryte, quam vino pectus, tam virgine visa
12.221
ardet, et ebrietas geminata libidine regnat.
12.222
protinus eversae turbant convivia mensae,
12.223
raptaturque comis per vim nova nupta prehensis.
12.224
Eurytus Hippodamen, alii, quam quisque probabant
12.225
aut poterant, rapiunt, captaeque erat urbis imago.
12.226
femineo clamore sonat domus: ocius omnes
12.227
surgimus, et primus' quae te vecordia,' Theseus
12.228
' Euryte, pulsat,' ait,' qui me vivente lacessas
12.229
Pirithoum violesque duos ignarus in uno?'
12.230
[ neve ea magnanimus frustra memoraverit ore,
12.231
submovet instantes raptamque furentibus aufert.]
12.232
ille nihil contra,( neque enim defendere verbis
12.233
talia facta potest) sed vindicis ora protervis
12.234
insequitur manibus generosaque pectora pulsat.
12.235
forte fuit iuxta signis exstantibus asper
12.236
antiquus crater; quem vastum vastior ipse
12.237
sustulit Aegides adversaque misit in ora:
12.238
sanguinis ille globos pariter cerebrumque merumque
12.239
vulnere et ore vomens madida resupinus harena
12.240
calcitrat. ardescunt germani caede bimembres
12.241
certatimque omnes uno ore' arma, arma' loquuntur.
12.242
vina dabant animos, et prima pocula pugna
12.243
missa volant fragilesque cadi curvique lebetes,
12.244
res epulis quondam, tum bello et caedibus aptae.
12.245
' Primus Ophionides Amycus penetralia donis
12.246
haut timuit spoliare suis et primus ab aede
12.247
lampadibus densum rapuit funale coruscis
12.248
elatumque alte, veluti qui candida tauri
12.249
rumpere sacrifica molitur colla securi,
12.250
inlisit fronti Lapithae Celadontis et ossa
12.251
non cognoscendo confusa relinquit in ore.
12.252
exsiluere oculi, disiectisque ossibus oris
12.253
acta retro naris medioque est fixa palato.
12.254
hunc pede convulso mensae Pellaeus acernae
12.255
stravit humi Pelates deiecto in pectora mento
12.256
cumque atro mixtos sputantem sanguine dentes
12.257
vulnere Tartareas geminato mittit ad umbras.
12.258
' Proximus ut steterat spectans altaria vultu
12.259
fumida terribili' cur non' ait' utimur istis?'
12.260
cumque suis Gryneus inmanem sustulit aram
12.261
ignibus et medium Lapitharum iecit in agmen
12.262
depressitque duos, Brotean et Orion: Orio
12.263
mater erat Mycale, quam deduxisse canendo
12.264
saepe reluctanti constabat cornua lunae.
12.265
' non impune feres, teli modo copia detur!'
12.266
dixerat Exadius telique habet instar, in alta
12.267
quae fuerant pinu votivi cornua cervi.
12.268
figitur hinc duplici Gryneus in lumina ramo
12.269
eruiturque oculos, quorum pars cornibus haeret,
12.270
pars fluit in barbam concretaque sanguine pendet.
12.271
' Ecce rapit mediis flagrantem Rhoetus ab aris
12.272
pruniceum torrem dextraque a parte Charaxi
12.273
tempora perfringit fulvo protecta capillo.
12.274
correpti rapida, veluti seges arida, flamma
12.275
arserunt crines, et vulnere sanguis inustus
12.276
terribilem stridore sonum dedit, ut dare ferrum
12.277
igne rubens plerumque solet, quod forcipe curva
12.278
cum faber eduxit, lacubus demittit: at illud
12.279
stridet et in trepida submersum sibilat unda.
12.280
saucius hirsutis avidum de crinibus ignem
12.281
excutit inque umeros limen tellure revulsum
12.282
tollit, onus plaustri, quod ne permittat in hostem,
12.283
ipsa facit gravitas: socium quoque saxea moles
12.284
oppressit spatio stantem propiore Cometen.
12.285
gaudia nec retinet Rhoetus:' sic, conprecor,' inquit
12.286
' cetera sit fortis castrorum turba tuorum!'
12.287
semicremoque novat repetitum stipite vulnus
12.288
terque quaterque gravi iuncturas verticis ictu
12.289
rupit, et in liquido sederunt ossa cerebro.
12.290
' Victor ad Euagrum Corythumque Dryantaque transit;
12.291
e quibus ut prima tectus lanugine malas
12.292
procubuit Corythus,' puero quae gloria fuso
12.293
parta tibi est?' Euagrus ait, nec dicere Rhoetus
12.294
plura sinit rutilasque ferox in aperta loquentis
12.295
condidit ora viri perque os in pectora flammas.
12.296
te quoque, saeve Drya, circum caput igne rotato
12.297
insequitur, sed non in te quoque constitit idem
12.298
exitus: adsiduae successu caedis ovantem,
12.299
qua iuncta est umero cervix, sude figis obusta.
12.300
ingemuit duroque sudem vix osse revulsit
12.301
Rhoetus et ipse suo madefactus sanguine fugit.
12.302
fugit et Orneus Lycabasque et saucius armo
12.303
dexteriore Medon et cum Pisenore Thaumas,
12.304
quique pedum nuper certamine vicerat omnes
12.305
Mermeros, accepto tum vulnere tardius ibat;
12.306
et Pholus et Melaneus et Abas praedator aprorum,
12.307
quique suis frustra bellum dissuaserat augur
12.308
Asbolus: ille etiam metuenti vulnera Nesso
12.309
' ne fuge! ad Herculeos' inquit' servaberis arcus.'
12.310
at non Eurynomus Lycidasque et Areos et Imbreus
12.311
effugere necem; quos omnes dextra Dryantis
12.312
perculit adversos. adversum tu quoque, quamvis
12.313
terga fugae dederas, vulnus, Crenaee, tulisti:
12.314
nam grave respiciens inter duo lumina ferrum,
12.315
qua naris fronti committitur, accipis, imae.
12.316
' In tanto fremitu cunctis sine fine iacebat
12.317
sopitus venis et inexperrectus Aphidas
12.318
languentique manu carchesia mixta tenebat,
12.319
fusus in Ossaeae villosis pellibus ursae;
12.320
quem procul ut vidit frustra nulla arma moventem,
12.321
inserit amento digitos' miscenda' que dixit
12.322
' cum Styge vina bibes' Phorbas; nec plura moratus
12.323
in iuvenem torsit iaculum, ferrataque collo
12.324
fraxinus, ut casu iacuit resupinus, adacta est.
12.325
mors caruit sensu, plenoque e gutture fluxit
12.326
inque toros inque ipsa niger carchesia sanguis.
12.327
' Vidi ego Petraeum conantem tollere terra
12.328
glandiferam quercum; quam dum conplexibus ambit
12.329
et quatit huc illuc labefactaque robora iactat,
12.330
lancea Pirithoi costis inmissa Petraei
12.331
pectora cum duro luctantia robore fixit.
12.332
Pirithoi virtute Lycum cecidisse ferebant,
12.333
Pirithoi virtute Chromin, sed uterque minorem
12.334
victori titulum quam Dictys Helopsque dederunt,
12.335
fixus Helops iaculo, quod pervia tempora fecit
12.336
et missum a dextra laevam penetravit ad aurem,
12.337
Dictys ab ancipiti delapsus acumine montis,
12.338
dum fugit instantem trepidans Ixione natum,
12.339
decidit in praeceps et pondere corporis ornum
12.340
ingentem fregit suaque induit ilia fractae.
12.341
' Ultor adest Aphareus saxumque e monte revulsum
12.342
mittere conatur; conantem stipite querno
12.343
occupat Aegides cubitique ingentia frangit
12.344
ossa nec ulterius dare corpus inutile leto
12.345
aut vacat aut curat tergoque Bienoris alti
12.346
insilit, haut solito quemquam portare nisi ipsum,
12.347
opposuitque genu costis prensamque sinistra
12.348
caesariem retinens vultum minitantiaque ora
12.349
robore nodoso praeduraque tempora fregit.
12.350
robore Nedymnum iaculatoremque Lycopen
12.351
sternit et inmissa protectum pectora barba
12.352
Hippason et summis exstantem Riphea silvis
12.353
Thereaque, Haemoniis qui prensos montibus ursos
12.354
ferre domum vivos indignantesque solebat.
12.355
haut tulit utentem pugnae successibus ultra
12.356
Thesea Demoleon: solidoque revellere trunco
12.357
annosam pinum magno molimine temptat;
12.358
quod quia non potuit, praefractam misit in hostem,
12.359
sed procul a telo Theseus veniente recessit
12.360
Pallados admonitu: credi sic ipse volebat.
12.361
non tamen arbor iners cecidit; nam Crantoris alti
12.362
abscidit iugulo pectusque umerumque sinistrum:
12.363
armiger ille tui fuerat genitoris, Achille,
12.364
quem Dolopum rector, bello superatus, Amyntor
12.365
Aeacidae dederat pacis pignusque fidemque.
12.366
Hunc procul ut foedo disiectum vulnere Peleus
12.367
vidit,' at inferias, iuvenum gratissime Crantor,
12.368
accipe' ait validoque in Demoleonta lacerto
12.369
fraxineam misit contentis viribus hastam,
12.370
quae laterum cratem praerupit et ossibus haerens
12.371
intremuit: trahit ille manu sine cuspide lignum
12.372
( id quoque vix sequitur), cuspis pulmone retenta est;
12.373
ipse dolor vires animo dabat: aeger in hostem
12.374
erigitur pedibusque virum proculcat equinis.
12.375
excipit ille ictus galea clipeoque sonantes
12.376
defensatque umeros praetentaque sustinet arma
12.377
perque armos uno duo pectora perforat ictu.
12.378
ante tamen leto dederat Phlegraeon et Hylen
12.379
eminus, Iphinoum conlato Marte Claninque;
12.380
additur his Dorylas, qui tempora tecta gerebat
12.381
pelle lupi saevique vicem praestantia teli
12.382
cornua vara boum multo rubefacta cruore.
12.383
' Huic ego( nam viris animus dabat)' aspice,' dixi
12.384
' quantum concedant nostro tua cornua ferro'
12.385
et iaculum torsi: quod cum vitare nequiret,
12.386
opposuit dextram passurae vulnera fronti:
12.387
adfixa est cum fronte manus; fit clamor, at illum
12.388
haerentem Peleus et acerbo vulnere victum
12.389
( stabat enim propior) mediam ferit ense sub alvum.
12.390
prosiluit terraque ferox sua viscera traxit
12.391
tractaque calcavit calcataque rupit et illis
12.392
crura quoque inpediit et inani concidit alvo.
12.393
' Nec te pugnantem tua, Cyllare, forma redemit,
12.394
si modo naturae formam concedimus illi.
12.395
barba erat incipiens, barbae color aureus, aurea
12.396
ex umeris medios coma dependebat in armos.
12.397
gratus in ore vigor; cervix umerique manusque
12.398
pectoraque artificum laudatis proxima signis,
12.399
et quacumque vir est; nec equi mendosa sub illo
12.400
deteriorque viro facies; da colla caputque,
12.401
Castore dignus erit: sic tergum sessile, sic sunt
12.402
pectora celsa toris. totus pice nigrior atra,
12.403
candida cauda tamen; color est quoque cruribus albus.
12.404
multae illum petiere sua de gente, sed una
12.405
abstulit Hylonome, qua nulla decentior inter
12.406
semiferos altis habitavit femina silvis;
12.407
haec et blanditiis et amando et amare fatendo
12.408
Cyllaron una tenet, cultu quoque, quantus in illis
12.409
esse potest membris, ut sit coma pectine levis,
12.410
ut modo rore maris, modo se violave rosave
12.411
inplicet, interdum candentia lilia gestet,
12.412
bisque die lapsis Pagasaeae vertice silvae
12.413
fontibus ora lavet, bis flumine corpora tinguat,
12.414
nec nisi quae deceant electarumque ferarum
12.415
aut umero aut lateri praetendat vellera laevo.
12.416
par amor est illis: errant in montibus una,
12.417
antra simul subeunt; et tum Lapitheia tecta
12.418
intrarant pariter, pariter fera bella gerebant:
12.419
( auctor in incerto est) iaculum de parte sinistra
12.420
venit et inferius quam collo pectora subsunt,
12.421
Cyllare, te fixit; parvo cor vulnere laesum
12.422
corpore cum toto post tela educta refrixit.
12.423
protinus Hylonome morientes excipit artus
12.424
inpositaque manu vulnus fovet oraque ad ora
12.425
admovet atque animae fugienti obsistere temptat;
12.426
ut videt exstinctum, dictis, quae clamor ad aures
12.427
arcuit ire meas, telo, quod inhaeserat illi,
12.428
incubuit moriensque suum conplexa maritum est.
12.429
' Ante oculos stat et ille meos, qui sena leonum
12.430
vinxerat inter se conexis vellera nodis,
12.431
Phaeocomes, hominemque simul protectus equumque;
12.432
caudice qui misso, quem vix iuga bina moverent,
12.433
Tectaphon Oleniden a summo vertice fregit;
12.434
[ fracta volubilitas capitis latissima, perque os
12.435
perque cavas nares oculosque auresque cerebrum
12.436
molle fluit, veluti concretum vimine querno
12.437
lac solet utve liquor rari sub pondere cribri
12.438
manat et exprimitur per densa foramina spissus.]
12.439
ast ego, dum parat hic armis nudare iacentem,
12.440
( scit tuus hoc genitor) gladium spoliantis in ima
12.441
ilia demisi. Cthonius quoque Teleboasque
12.442
ense iacent nostro: ramum prior ille bifurcum
12.443
gesserat, hic iaculum; iaculo mihi vulnera fecit:
12.444
signa vides! adparet adhuc vetus inde cicatrix.
12.445
tunc ego debueram capienda ad Pergama mitti;
12.446
tum poteram magni, si non superare, morari
12.447
Hectoris arma meis! illo sed tempore nullus,
12.448
aut puer, Hector erat, nunc me mea deficit aetas.
12.449
quid tibi victorem gemini Periphanta Pyraethi,
12.450
Ampyca quid referam, qui quadrupedantis Echecli
12.451
fixit in adverso cornum sine cuspide vultu?
12.452
vecte Pelethronium Macareus in pectus adacto
12.453
stravit Erigdupum; memini et venabula condi
12.454
inguine Nesseis manibus coniecta Cymeli.
12.455
nec tu credideris tantum cecinisse futura
12.456
Ampyciden Mopsum: Mopso iaculante biformis
12.457
occubuit frustraque loqui temptavit Hodites
12.458
ad mentum lingua mentoque ad guttura fixo.
12.459
' Quinque neci Caeneus dederat Styphelumque Bromumque
12.460
Antimachumque Elymumque securiferumque Pyracmon:
12.461
vulnera non memini, numerum nomenque notavi.
12.462
provolat Emathii spoliis armatus Halesi,
12.463
quem dederat leto, membris et corpore Latreus
12.464
maximus: huic aetas inter iuvenemque senemque,
12.465
vis iuvenalis erat, variabant tempora cani.
12.466
qui clipeo galeaque Macedoniaque sarisa
12.467
conspicuus faciemque obversus in agmen utrumque
12.468
armaque concussit certumque equitavit in orbem
12.469
verbaque tot fudit vacuas animosus in auras:
12.470
' et te, Caeni, feram? nam tu mihi femina semper,
12.471
tu mihi Caenis eris. nec te natalis origo
12.472
commonuit, mentemque subit, quo praemia facto
12.473
quaque viri falsam speciem mercede pararis?
12.474
quid sis nata, vide, vel quid sis passa, columque,
12.475
i, cape cum calathis et stamina pollice torque;
12.476
bella relinque viris.' iactanti talia Caeneus
12.477
extentum cursu missa latus eruit hasta,
12.478
qua vir equo commissus erat. furit ille dolore
12.479
nudaque Phyllei iuvenis ferit ora sarisa:
12.480
non secus haec resilit, quam tecti a culmine grando,
12.481
aut siquis parvo feriat cava tympana saxo.
12.482
comminus adgreditur laterique recondere duro
12.483
luctatur gladium: gladio loca pervia non sunt.
12.484
' haut tamen effugies! medio iugulaberis ense,
12.485
quandoquidem mucro est hebes' inquit et in latus ensem
12.486
obliquat longaque amplectitur ilia dextra.
12.487
plaga facit gemitus ut corpore marmoris icto,
12.488
fractaque dissiluit percusso lammina callo.
12.489
ut satis inlaesos miranti praebuit artus,
12.490
' nunc age' ait Caeneus' nostro tua corpora ferro
12.491
temptemus!' capuloque tenus demisit in armos
12.492
ensem fatiferum caecamque in viscera movit
12.493
versavitque manum vulnusque in vulnere fecit.
12.494
ecce ruunt vasto rabidi clamore bimembres
12.495
telaque in hunc omnes unum mittuntque feruntque.
12.496
tela retusa cadunt: manet inperfossus ab omni
12.497
inque cruentatus Caeneus Elateius ictu.
12.498
fecerat attonitos nova res.' heu dedecus ingens!'
12.499
Monychus exclamat.' populus superamur ab uno
12.500
vixque viro; quamquam ille vir est, nos segnibus actis,
12.501
quod fuit ille, sumus. quid membra inmania prosunt?
12.502
quid geminae vires et quod fortissima rerum
12.503
in nobis natura duplex animalia iunxit?
12.504
nec nos matre dea, nec nos Ixione natos
12.505
esse reor, qui tantus erat, Iunonis ut altae
12.506
spem caperet: nos semimari superamur ab hoste!
12.507
saxa trabesque super totosque involvite montes
12.508
vivacemque animam missis elidite silvis!
12.509
massa premat fauces, et erit pro vulnere pondus.'
12.510
dixit et insanis deiectam viribus austri
12.511
forte trabem nactus validum coniecit in hostem
12.512
exemplumque fuit, parvoque in tempore nudus
12.513
arboris Othrys erat, nec habebat Pelion umbras.
12.514
obrutus inmani cumulo sub pondere Caeneus
12.515
aestuat arboreo congestaque robora duris
12.516
fert umeris, sed enim postquam super ora caputque
12.517
crevit onus neque habet, quas ducat, spiritus auras,
12.518
deficit interdum, modo se super aera frustra
12.519
tollere conatur iactasque evolvere silvas
12.520
interdumque movet, veluti, quam cernimus, ecce,
12.521
ardua si terrae quatiatur motibus Ide.
12.522
exitus in dubio est: alii sub inania corpus
12.523
Tartara detrusum silvarum mole ferebant;
12.524
abnuit Ampycides medioque ex aggere fulvis
12.525
vidit avem pennis liquidas exire sub auras,
12.526
quae mihi tum primum, tunc est conspecta supremum.
12.527
hanc ubi lustrantem leni sua castra volatu
12.528
Mopsus et ingenti circum clangore sonantem
12.529
adspexit pariterque animis oculisque secutus
12.530
' o salve,' dixit' Lapithaeae gloria gentis,
12.531
maxime vir quondam, sed nunc avis unica, Caencu!'
12.532
credita res auctore suo est: dolor addidit iram,
12.533
oppressumque aegre tulimus tot ab hostibus unum;
12.534
nec prius abstitimus ferro exercere dolorem,
12.535
quam data pars leto, partem fuga noxque removit.'
12.536
Haec inter Lapithas et semihomines Centauros
12.537
proelia Tlepolemus Pylio referente dolorem
12.538
praeteriti Alcidae tacito non pertulit ore
12.539
atque ait:' Herculeae mirum est oblivia laudis
12.540
acta tibi, senior; certe mihi saepe referre
12.541
nubigenas domitos a se pater esse solebat.'
12.542
tristis ad haec Pylius:' quid me meminisse malorum
12.543
cogis et obductos annis rescindere luctus
12.544
inque tuum genitorem odium offensasque fateri?
12.545
ille quidem maiora fide, di! gessit et orbem
12.546
inplevit meritis, quod mallem posse negare;
12.547
sed neque Deiphobum nec Pulydamanta nec ipsum
12.548
Hectora laudamus: quis enim laudaverit hostem?
12.549
ille tuus genitor Messenia moenia quondam
12.550
stravit et inmeritas urbes Elinque Pylonque
12.551
diruit inque meos ferrum flammamque penatis
12.552
inpulit, utque alios taceam, quos ille peremit,
12.553
bis sex Nelidae fuimus, conspecta iuventus,
12.554
bis sex Herculeis ceciderunt me minus uno
12.555
viribus; atque alios vinci potuisse ferendum est:
12.556
mira Periclymeni mors est, cui posse figuras
12.557
sumere, quas vellet, rursusque reponere sumptas
12.558
Neptunus dederat, Nelei sanguinis auctor.
12.559
hic ubi nequiquam est formas variatus in omnes,
12.560
vertitur in faciem volucris, quae fulmina curvis
12.561
ferre solet pedibus divum gratissima regi;
12.562
viribus usus avis pennis rostroque redunco
12.563
hamatisque viri laniaverat unguibus ora.
12.564
tendit in hanc nimium certos Tirynthius arcus
12.565
atque inter nubes sublimia membra ferentem
12.566
pendentemque ferit, lateri qua iungitur ala;
12.567
nec grave vulnus erat, sed rupti vulnere nervi
12.568
deficiunt motumque negant viresque volandi.
12.569
decidit in terram, non concipientibus auras
12.570
infirmis pennis, et qua levis haeserat alae
12.571
corporis adflicti pressa est gravitate sagitta
12.572
perque latus summum iugulo est exacta sinistro.
12.573
nunc videor debere tui praeconia rebus
12.574
Herculis, o Rhodiae ductor pulcherrime classis?
12.575
nec tamen ulterius, quam fortia facta silendo
12.576
ulciscor fratres: solida est mihi gratia tecum.'
12.577
Haec postquam dulci Neleius edidit ore,
12.578
a sermone senis repetito munere Bacchi
12.579
surrexere toris: nox est data cetera somno.
12.580
At deus, aequoreas qui cuspide temperat undas,
12.581
in volucrem corpus nati Phaethontida versum
12.582
mente dolet patria saevumque perosus Achillem
12.583
exercet memores plus quam civiliter iras.
12.584
iamque fere tracto duo per quinquennia bello
12.585
talibus intonsum conpellat Sminthea dictis:
12.586
' o mihi de fratris longe gratissime natis,
12.587
inrita qui mecum posuisti moenia Troiae,
12.588
ecquid, ubi has iamiam casuras adspicis arces,
12.589
ingemis? aut ecquid tot defendentia muros
12.590
milia caesa doles? ecquid, ne persequar omnes,
12.591
Hectoris umbra subit circum sua Pergama tracti?
12.592
cum tamen ille ferox belloque cruentior ipso
12.593
vivit adhuc, operis nostri populator, Achilles.
12.594
det mihi se: faxo, triplici quid cuspide possim,
12.595
sentiat; at quoniam concurrere comminus hosti
12.596
non datur, occulta necopinum perde sagitta!'
12.597
adnuit atque animo pariter patruique suoque
12.598
Delius indulgens nebula velatus in agmen
12.599
pervenit Iliacum mediaque in caede virorum
12.600
rara per ignotos spargentem cernit Achivos
12.601
tela Parin fassusque deum,' quid spicula perdis
12.602
sanguine plebis?' ait.' siqua est tibi cura tuorum,
12.603
vertere in Aeaciden caesosque ulciscere fratres!'
12.604
dixit et ostendens sternentem Troica ferro
12.605
corpora Peliden, arcus obvertit in illum
12.606
certaque letifera derexit spicula dextra.
12.607
quod Priamus gaudere senex post Hectora posset,
12.608
hoc fuit; ille igitur tantorum victor, Achille,
12.609
victus es a timido Graiae raptore maritae!
12.610
at si femineo fuerat tibi Marte cadendum,
12.611
Thermodontiaca malles cecidisse bipenni.
12.612
Iam timor ille Phrygum, decus et tutela Pelasgi
12.613
nominis, Aeacides, caput insuperabile bello,
12.614
arserat: armarat deus idem idemque cremarat;
12.615
iam cinis est, et de tam magno restat Achille
12.616
nescio quid parvum, quod non bene conpleat urnam,
12.617
at vivit totum quae gloria conpleat orbem.
12.618
haec illi mensura viro respondet, et hac est
12.619
par sibi Pelides nec inania Tartara sentit.
12.620
ipse etiam, ut, cuius fuerit, cognoscere posses,
12.621
bella movet clipeus, deque armis arma feruntur.
12.622
non ea Tydides, non audet Oileos Aiax,
12.623
non minor Atrides, non bello maior et aevo
12.624
poscere, non alii: solis Telamone creatis
12.625
Laertaque fuit tantae fiducia laudis.
12.626
a se Tantalides onus invidiamque removit
12.627
Argolicosque duces mediis considere castris
12.628
iussit et arbitrium litis traiecit in omnes.